Kira, eğitim ve sağlık fiyatları direniyor - Vatan Gazetesi (06.09.2004) Oğuz Büktel

http://haber.gazetevatan.com/Haber/35347/4/Yazarlar

Kira, eğitim ve sağlık fiyatları direniyor

06.09.2004

    E-Posta: oguz.buktel@cnbce.com

Ağustos enflasyonunda TÜFE'nin beklentiler dahilinde gelmesi bir yana rakamlar piyasa tahminlerinin üzerinde

Oğuz Büktel

Ağustos enflasyonunda TÜFE'nin beklentiler dahilinde gelmesi bir yana rakamlar piyasa tahminlerinin üzerinde. Çekirdek enflasyondaki yüzde 1.5'luk artış tahminlerin neredeyse 2.5 katı. Demek ki kur ve petrolün etkisi beklenenin ötesinde. Dünya emtia fiyatlarındaki atış da cabası. TÜFE'de yıllık artış yüzde 10.04, tekrar iki haneli. Yılsonu hedefi yüzde 12, ilk 8 aydaki gerçekleşme sadece yüzde 3.87. Ancak Eylül, Ekim aylan mevsimsel olarak özellikle gıda fıyatları açısından yüksek enflasyon aylan. Hedefin tutturulması için gerçekleşmesi gereken 4 aylık toplam enflasyon yüzde 7.83, aylık ortalama ise yüzde 1.9. Çoğu ekonomist TÜFE'de hedefin oldukça altında kalacağımıza hemfikir. 2004 sonu için TÜFE beklentisi yüzde 10.5.

Enflasyonun (TÜFE) daha da hızlı düşmesini engelleyen bazı sektörler var. Son bir yıllık artışlara alt sektörler bazında bakıldığında kira yüzde 20.8, eğitim yüzde 21.5 (çocuğu olanlar iyi bilirler), hastane hizmetleri yüzde 16.1, otel fıyatları yüzde 26.8, mali hizmetler yüzde 27.9 artmış. Son ikisini enflasyondaki payları düşük olması nedeniyle dışarıda bırakırsak, katılık gösteren, enflasyona ayak uyduramayan sektörler açısından durum maalesef çok parlak değil. Eğitim, konut ve sağlık gibi talebin fiyat artışından fazla etkilenemediği sektörlerde yap zammı, "vur abalıya". Geçen hafta yazımızda belirtmiştik, mevsimsellikten arındırılmış rakamlarda enflasyon 4 aydır yüksek. Mayıs-Temmuz arası TÜFE rakamlan mevsimsel düzeltme yapılıp yıl geneline yansıtılırsa rakam yüzde 16.8 oluyor. Bu nedenle TCMB'nin faiz indirme tartışmalarının bir süre için gündeme gelmeyeceğini düşünüyoruz. Ancak fiyat artışlarının talep değil de maliyet nedenli olması bir faiz artışının da gündeme gelmemesini sağlayacaktır.

Enflasyonda düşüş hızı yavaşlıyor mu?
Enflasyon oranı düştükçe ne ölçüde katılaşacağı, son dönemde tartışılan bir konu. Bazı sektörlerde geriye endekslemenin yaygın olması önemli bir sorun. Fiyat ayarlamalarının enflasyon beklentilerine göre değil de beklenen enflasyona göre yapılması kültürünün yerleşmesi bu sektörlerde biraz daha zaman alacak gibi. Piyasada da enflasyonun düşüş hızının yavaşlayacağı, hatta önümüzdeki bir yılda bugünkü seviyenin üstüne çıkacağı yönünde bîr konsensüs mevcut. Gazetedeki köşemde yayımlanan grafikte her ay yapılan TCMB beklenti anketindeki 12 aylık enflasyon beklentisi ile gerçekleşen enflasyon rakamı kıyaslanarak birbirine oranı çizilmiş durumda. Rakam ne kadar yükselirse ileriye dönük enflasyon düşüş beklentisi (mevcut seviyeden) azalıyor, 1'in üzerine çıktığında ise yükseliş bekleniyor anlamına geliyor.

Cari açıkta zor dönem geride kaldı
Yılın son 4 ayı enflasyonun ısındığı aylar olurken, cari açığın ise yılın son beş ayında rahatlamasını bekliyoruz. İlk 7 ay cari açık 10 milyar $'ın üzerinde, yılsonu hedef 10.8, beklentiler 12 milyar $ civarı. Ağustos ve Eylül'de 1 milyar $ civarında cari fazla verebiliriz. İki neden var: Turizm sezonunun zirvesi ve turist sayısındaki hızlı artış; otomotiv başta olmak üzere tüketim ve ithalatta yavaşlama sinyalleri. Ekim sonrası için ise soğumanın gerçekten başlayıp başlamayacağı önemli.