30 Aralık 2013 Pazartesi

Eğer kafalar değişmezse, halka açılmanın en ufak faydası olmaz. Şirketin başına İmparator’un geçirilmesine gelince; nasıl futbol bir ilimse, şirket yönetimi de öyledir.

Oğuz Büktel

27 Mayıs— 18 Mayıs akşamı bir gece öncenin gürültüsü ve patırtısından az uyumuş olmanın getirdiği yorgunlukla eve döndüğümde, ertesi günün tatil olmasının verdiği rahatlıkla NTV’de Inter-Lazio İtalya kupası maçını seyrediyordum. Bir gece önceki UEFA kupası maçının kıskançlığı (!) üzerimdeyken, sunucu arkadaşımızın Lazio’nun sürpriz şampiyonluğunun ardından borsada hisse senetlerinin yükselmesinden bahsetmesi ilgimi çekti.

Sıkı bir Fenerbahçe’li ve iyi bir izleyici olmanın ötesinde futbolun teknik yönünden pek de anlamıyorum, (bir Türk olarak bu bir utanç vesilesiydi) ama, finans sektöründe, ekonomi ve şirket analizi konusunda bir şeyler yapmaya çalışmıştım. Bu konudan da biraz anladığımı düşünüyordum. O KADAR KOLAY MI? NTV’deki sunucu arkadaşımız, tam hatırlamıyorum ifadesini ama şirketleşen futbol kulüplerinin borsadan çok büyük gelir kaynakları elde ettiğini söylüyordu. Bu konu yıllardır sakız gibi insanların ağzında. Sermaye piyasalarını, “borsada oynuyorum, tüyon var mı, bu kağıt en az 150.000 lira eder, direnci kırdı mı 40,000’e kadar yolu var” ve benzeri ‘geyik’ muhabbeti düzeyine indiren, ve ortak olduğu şirketin ne iş yaptığını bilmeyen bir milletin fertleri olarak, bu konunun da son derece basit olduğunu düşünmek doğal tabii. BAŞKANIN BORÇ KALEMLERİ DE DAHİL Şirketleşme konusunda, Fenerbahçe ve Galatasaray’ın girişimleri olduğunu biliyoruz. Galatasaray, Avrupa’daki başarıları arkasında son derece kötü bir gelir tablosu ve bilanço saklarken; Fenerbahçe, gelir tablosuna olmasa da, bilançosunun pasiflerine başkanlara borç kalemini eklemek konusunda son derece yetkin. Fenerbahçe, “Ali Şen Başkan, Fenerbahçe Şampiyon” sloganını şirketleşmede de gerçekleştirme çabasındayken, kongre üyelerimiz buna onay vermeyince karizmatik başkanımız bizi bırakıp gitti. HALKA ARZIN FUTBOLA KATKISI... Galatasaray’ın da kısa vadeli sorunlara çözüm bulma konusunda bir girişimi oldu, Sportif A.Ş. diye bir şirket kurup buna gelir kaynaklarının bir kısmını devretme ve bu şirketin belli bir kısmını bir yabancı yatırımcı kuruluşa satma şeklinde. Tabii, bütün bunların yanısıra, ANAP destekli bir yardım organizasyonu da sözkonusu. Bugünkü yazımda, halka açılma ne demektir, şirketlere ve ortaklarına katkıları nelerdir, önümüzdeki duran örnekte, yani spor kulüplerinde ne gibi faydaları olabilir, bu konulardan bahsetmek istiyorum. En sonda söylemem gerekeni en başta söyleyeceğim : “Eğer kafalar değişmezse, halka açılmanın şirketlere en ufak faydası olmaz.” Halka açılma, bir kerelik bir fon yaratır, hissenizin belli kısmını ya halka ya da stratejik ortağa satarsınız, parayı alır borçları kapatırsınız. Bu satış iki türlüdür, para ya asıl ortağa kalır, ya da halka arz edilen şirket bünyesinde. Bundan sonra kötü yönetim devam ederse, şirket hisselerinizin hiçbir değeri kalmayabilir. KORİDORDA İNGİLİZCE ÖĞRENMEK Stratejik ortağa sattığınız takdirde, onun yönetimde hak sahibi olmasını kabul edeceksiniz demektir, kimse parayı verip, düdüğü başkasına çaldırmak istemez. Galatasaray hisselerine talip olan AIG grubunun amacı Galatasaray hisselerini alıp, şirketi belli bir seviyeye getirdikten sonra, şirket gelirleri ve karlılığına paralel piyasa değerinin artmasıyla kar elde etmektir. İkinci bir proje ise, yeni kurulacak stadın bir gayrımenkul yatırım ortaklığı projesi çerçevesinde hissedarlar aracılığıyla finansmanını sağlamaktır. Eğer, Galatasaray yönetimi kendi başına bu projeleri gerçekleştirip, gelirlerini ve karlılığını artırmayı başarabilse, bu hisselerin değer artışından doğacak karı kendisi elde etmek isteyecektir. Ancak Galatasaray’ın amacı, hem kısa vadeli finansal sorunları çözmek, hem de biz yapamıyoruz, siz düzeltin diyerek, klübe çeki düzen verilmesini sağlamaktır. Kurulacak şirketin başına Fatih Terim’in, namı diğer imparatorumuzun, geçirilmesine gelince, benim de naçizane görüşüm, nasıl futbol bir ilimse, şirket yönetimi de aynı şekildedir, koridorda İngilizce öğrenmeye pek benzemez. ŞEFFAFLIK VE VERGİ ÖDEMEK DE VAR Halka açılmanın iki türlüsünde de, şirkete sürekli bir gelir kaynağı yoktur, diyelim Sportif A.Ş.’nin büyük ortağı Galatasaray Klubü, ve hisselerin değeri giderek artıyor, bunun klube bir faydası olmaz, gelir ancak mevcut hisselerinin bir kısmını daha borsada, ya da yurtdışında satmaktan geçer. Asıl gelir kaynağı halka açılan şirketin karlı hale gelmesi sonucu onun temettü dağıtımı yoluyladır. Yani şirketin kar eder hale gelmesiyledir. Halka açık veya değil, bir şirket eğer iyi yönetiliyorsa, hem gelir kaynakları artıyor, hem kar ediyor, hem yatırım yapıyor ve faaliyetlerinin gelişerek devam etmesini sağlıyordur. Halka açılmanın artıları, uzun vadeli finansman sağlama, şeffaflığı ve denetimi artırmadan geçer. Elbetteki halka açılma olumlu ve gereklidir, ama tek başına herşeyin çözümü değildir. Üstelik halka açıldıktan sonra hem gelirlerinizi, hem de giderlerinizi tam olarak göstermek durumundasınızdır. Bu sayede devletimiz de futbolculardan biraz vergi alabilecektir. DÜNYADAN BAZI ÖRNEKLER Şirketleşmelerde dünyada başarılı ve başarısız olmuş birçok örnek mevcut. Biz en başarılı olan Manchester United örneğini ele alalım. Şirketin son üç yıllık gelir tablosu ve bilanço özeti aşağıdaki tabloda.

			Görüldüğü gibi şirket finansal performansını giderek artırıyor, neredeyse 200 milyon dolara varan gelirlerinin yaklaşık üçte biri maç gelirlerinden gelirken, dörtte biri televizyon yayın gelirlerinden, beşte biri ise forma satışları ve takımla ilgili diğer ürün satış gelirlerinden oluşuyor. Bizim takımlarımızın maç bileti satışlarından elde ettiği gelir yaklaşık yarım milyon dolar, o da Galatasaray bu sene İstanbul’da 27 maç yapmış, onun sonucunda. Bu alanda çok geriyiz. TV gelirleri ise 17-18 milyon dolar, eh idare eder, ama diğer gelirlerde de çok çok gerideyiz.

			Manchester United’ın piyasa değeri ise 1.5 milyar doların üstünde. Özellikle, bu yıl başından bu yana hisse senetleri yaklaşık iki katına yükselmiş durumda. Bunun da sebebi, klubün Internet ve mobil telefon alanıyla ilgili çeşitli girişimleri, sizin anlayacağınız, yeni ekonomiye girmiş olması. Dünyanın ikinci büyük GSM operatörü Vodafone-Airtouch kluple dört yıllık, 30 milyon pound değerinde bir anlaşma imzaladı. 3.1 MİLYAR DOLARIN SIRRI Ingiltere’de futbol şirketlerine olan ilgi bununla da sınırlı kalmıyor. NTL adlı bir İngiliz kablo TV kuruluşu Newcastle United’a 258 milyon dolar teklif yaparken, Granada adlı bir eğlence ve turizm şirketleri grubu da Liverpool’un yüzde 10 hissesine 34 milyon dolar ödedi. Bu hisselere ilginin sebebi ise belki de, İngiltere Premier Ligi’nin üç yıllık yayın haklarının satış ihalesinde ulaşılması beklenen 3.1 milyar dolarlık bedelde gizli. İyi yönetilen şirketler, gelirlerini çeşitlendiriyor, maliyetlerini kontrol ederek, isim haklarının değerini artırıyorlar. Yeni ekonominin tüm gereklerine uyuyor, medya, telekomünikasyon, internet alanında sponsorlar buluyor ve yeni yatırımlar yapıyorlar. Bizde ise, kulüp yöneticileri, çok başarılı olmuş futbol kulüplerini, finansal başarısızlıklarını aşabilmek için boyunlarına kadar siyasetin içerisine batıyorlar, milletvekillerini maça götürüp, parti grup toplantılarına katılıyor ve destek talep ediyorlar.

‘Bakkal hesabı’ bir futbol şirket değerlemesi - 7 Haziran 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 10:13 2000, Borsa, Fenerbahçe, Futbol, Galatasaray, Hisse Değerleme, NTVMSNBC No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/9864.asp

Güncelleme: 20:17 TS 10 Haz., 2000

‘Bakkal hesabı’ bir futbol şirket değerlemesi

Elimizdeki verilerle ne yazık ki bir değerleme yapmak mümkün değil. Ancak, ‘uluslararası analistler derneği tarafından kabul görmüş’ yönteme göre Galatasaray’ın değeri 74.5 milyon dolar.

Oğuz Büktel


7 Haziran— Spor kulüplerinin şirketleşmesi, G.Saray’ın şirketleşmeyi kabul etmesiyle birlikte yeniden gündemde. Gerçi bu şirketin nasıl bir şirket olacağı, aktif pasiflerinin neler olacağı faaliyet konusunun ne olacağı çok net değil.

Özellikle de G.Saray’ın rakamları ile ilgili rivayet muhtelif, Hıncal Uluç NTV 90 Dakika’da, 30-35 milyon dolarlık gelir, derken, Mehmet Cansun, “G.Saray’ın son 4 yılda kasasına giren miktarın 143 milyon dolar, giderlerin ise 178 milyon dolar olduğunu” açıkladı. Geçen hafta, “Futbol Kulüplerinin Halka Arzı : Sihirli Formül mü?” başlıklı yazımda konunun mekanizmasından bahsetmiştim. Ancak, eski bir analist olarak değerleme yönü benim daha çok ilgimi çekiyordu. TABLOLARIN RENGİNE DİKKAT Geçen akşam, NTVMSNBC’deki arkadaşlarımın da yardımıyla internetten futbol kulüplerinin raporlarının yer aldığı bir siteden güncel piyasa oranları ve bazı bilgilerini edindim. Bunlar üzerinden aşağıdaki güzel görünümlü tabloları hazırladım (renklere dikkatinizi çekerim). Amacım futbol odaklı bu şirketlerin piyasa oranlarıyla bizim kulüplerimizi karşılaştırmak ve G. Saray, ve gündemde olmamakla birlikte Fenerbahçe’nin olası halka arzları için bir taslak değer elde etmekti.

			Sizler ve kendi zevkim için çalıştım. Size bu çalışmanın bir özetini ve sonucunu anlatmak istiyorum. Önce şirketlerin işlem gördükleri borsalardaki piyasa değerlerini alarak işe başladım. Aynı zamanda şirketlerin cari varlıklarını, yani kısa vadeli para ve benzeri varlıkları, menkul kıymetleri, alacaklarını bu değerden çıkarıp, kısa vadeli borçlarını bunun üzerine ekleyerek girişimci değeri (enterprise value) denilen değeri buldum. Bu değer şirketi nakitleri ve kısa vadeli borçlarını tasfiye etseydik, bize maloluş değerini gösteren bir değer. Bu bize hepsini birbiriyle borçsuz harçsız kıyaslama olanağı veriyor. Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranını kullanarak Özkaynak rakamını buldum. Bu da bize şirketin varlıklarının defter değerinden tasfiyesi ve borçlarının ödenmesi halinde elimizde kalacak miktarı gösteriyor.

			Daha sonra şirketlerin Fiyat Kazanç oranlarını kullanarak net kar rakamlarını, Fiyat Satışlar oranını kullanarak ise Satış rakamlarını buldum. Tüm şirketler için olmasa da üç İngiliz takımının FVAÖK (faiz- vergi-amortisman öncesi kar) marjlarını kullanarak FVAÖK değerlerini buldum. Bu değer özellikle zararda olan, yüksek amortisman ve faiz yükü nedeniyle kar açıklayamayan şirketlerin değerlemesi için kullanılabilecek bir değer. YENİ EKONOMİYİ YAKALADILAR Üç İngiliz, bir İtalyan ve bir Hollanda takımının rakamlarına göre, şirketler neredeyse yeni ekonominin rakamlarını yakalamış durumdalar. Özellikle Manchester United (MNU), 1.5 milyar dolar piyasa değeriyle 55 fiyat kazanç oranına ve 8.3 Fiyat Satışlar oranına sahip. Bunun da sebepleri geçen yazımda anlattığım gibi. * MNU dünyanın en başarılı futbol takımına sahip, * En başarılı şirket yönetimine sahip, * İngiliz Premier liginin yıllık yayın hakları 3.1 milyar dolara ihale edilmesi bekleniyor * Internet ve mobil telefon konusunda Vodafone’la 45 milyon dolarlık bir anlaşma yaptı gibi konular. Bütün bunlar şirketten beklentileri çok fazlalaştırıp, piyasa değerinin ve piyasa oranlarının yükselmesine yol açıyor. Sadece Manchester United’ın değerinin bu denli yükselmesi beş şirketin ortalama oranlarını da yükseltiyor. ORTALAMAYI DA ALDIM Bunun sonucunda bir yanlış değerleme olmaması amacıyla ortalama oranları hem beş şirket üzerinden, hem de MNU hariç diğer 4 şirket üzerinden hesapladım. Çıkan sonuçlar aşağıdaki tabloda veriliyor.

			2000 yılı İMKB oranlarına bakarsak, FK Oranı = 17.1, F/Satışlar Oranı = 2.0, F/FVAÖK = 12.1, PD/DD = 6.8, oranlarını görüyoruz. Bu da FK Oranı ve F/Satışlar Oranında İMKB’nin daha ucuz, PD/DD, ve F/FVAÖK oranlarında ise daha pahalı olduğunu gösteriyor. Ancak üç aşağı beş yukarı oranlar kullanılabilir durumda. Peki sorun ne. Sorun bizim şirketlerimizin rakamlarının olmaması. ELMALARLA ARMUTLAR MESELESİ Sorun elmalarla armutların birbirine karıştırılması. Şu ana kadar bir dernek statüsünde olup da, doğru dürüst defterlerinin bile tutulduğundan emin olmadığımız kulüplerin değerlemesi ise muhtemelen, G.Saray’ın kuracağı ve bazı haklarını devredeceği Sportif A.Ş. gibi şirketlerin tamamen sıfırdan yapacağı mali projeksiyonları üzerinden olacak. Bu şirkette, ne G.Saray’ın gayrımenkulleri, ne isim hakkının tam mülkiyeti, ne de futbol takımının mülkiyeti olacak. Bu varlıklar belli bir süre kiralanacak, ve bunların kullanım hakkının ayni sermaye sayıldığı şirket, projeksiyonları üzerinden değerlenecek. Elimizdeki verilerle ne yazıkki bir değerleme yapmak mümkün değil. EN GEÇERLİ YÖNTEM İşte burada analistlerin zaman zaman sığındığı ve‘uluslararası kayıtlı analistler derneği tarafından kabul görmüş, ve analistlerin yeni analistlere öğretirken hayatı üzerine yeminler ettirdikleri bir yöntem’ devreye giriyor: *Bakkal Hesabı* Şaka yapmıyorum, size beş dakikada şirket nasıl değerlenir, onu öğreteceğim. GALATASARAY’IN DEĞERİNİ HESAPLIYORUZ Varsayımlar: 30 milyon dolar yıllık satış geliri (TV yayın hakkı, ürün ve bilet satışları ve reklamlar), % 30 FVAÖ kar marjı = 9 milyon dolar, % 10 net kar marjı = 3 milyon dolar. Kiralanmış isim ve futbol takımı haklarının defter değeri olarak 30-40 milyon dolar (çok iyimser bir varsayım bence) tahmin ediyorum. Ulaşılacak şirket değerleri: Fiyat 1 = 25.7 FK Oranı x 3 milyon dolar net kar =75 milyon dolar. Fiyat 2 = 2.9 Fiyat / Satışlar Oranı x 30 milyon dolar satış = 87 milyon dolar. Fiyat 3 = 2.0 PD/DD Oranı x 35 milyon dolar defter değeri = 70 milyon dolar. Fiyat 4 = 7.3 F/FVAÖK Oranı x 9 milyon dolar FVAÖK = 66 milyon dolar. Fiyatların Ortalaması = 74.5 milyon dolar. Tam bakkal hesabı oldu değil mi? Sonuç : Ne kadar veri, o kadar analiz...

Futbol asla sadece futbol değildir - 12 Eylül 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 10:07 2000, Borsa, Fenerbahçe, Futbol, Galatasaray, NTVMSNBC No comments

Güncelleme: 13:15 TS 12 Eyl., 2000

Futbol asla sadece futbol değildir

Ekonomidir, rekabettir, calışma, güven, hırs, dayanışma, sevinç, hüzün, başarı, birliktelik ve birçok şeydir. Kısaca hayattır. Bu nedenle bu kadar ilgi toplamaktadır.

Oğuz Büktel’in açıklaması - 5 Temmuz 2000 - NTVMSNBC

Oguz Buktel 10:04 2000, NTVMSNBC No comments

30 Aralık 2013 Pazartesi

19 Aralık 2013 Perşembe

18 Aralık 2013 Çarşamba

Görüntüleme

En Çok Okunanlar

Mecralar

Arşiv

Twitter

Kategoriler

Pages

Text Widget

Dergiler

Hakkımda

Takipçiler

Blog Arşivi

Blog'da ara

Find Us On Facebook

Yıllara Göre Yazılar

Gazeteler

Video Of Day

Pages - Menu

Sample Text