30 Aralık 2013 Pazartesi

Eğer kafalar değişmezse, halka açılmanın en ufak faydası olmaz. Şirketin başına İmparator’un geçirilmesine gelince; nasıl futbol bir ilimse, şirket yönetimi de öyledir.

Oğuz Büktel

27 Mayıs— 18 Mayıs akşamı bir gece öncenin gürültüsü ve patırtısından az uyumuş olmanın getirdiği yorgunlukla eve döndüğümde, ertesi günün tatil olmasının verdiği rahatlıkla NTV’de Inter-Lazio İtalya kupası maçını seyrediyordum. Bir gece önceki UEFA kupası maçının kıskançlığı (!) üzerimdeyken, sunucu arkadaşımızın Lazio’nun sürpriz şampiyonluğunun ardından borsada hisse senetlerinin yükselmesinden bahsetmesi ilgimi çekti.

Sıkı bir Fenerbahçe’li ve iyi bir izleyici olmanın ötesinde futbolun teknik yönünden pek de anlamıyorum, (bir Türk olarak bu bir utanç vesilesiydi) ama, finans sektöründe, ekonomi ve şirket analizi konusunda bir şeyler yapmaya çalışmıştım. Bu konudan da biraz anladığımı düşünüyordum. O KADAR KOLAY MI? NTV’deki sunucu arkadaşımız, tam hatırlamıyorum ifadesini ama şirketleşen futbol kulüplerinin borsadan çok büyük gelir kaynakları elde ettiğini söylüyordu. Bu konu yıllardır sakız gibi insanların ağzında. Sermaye piyasalarını, “borsada oynuyorum, tüyon var mı, bu kağıt en az 150.000 lira eder, direnci kırdı mı 40,000’e kadar yolu var” ve benzeri ‘geyik’ muhabbeti düzeyine indiren, ve ortak olduğu şirketin ne iş yaptığını bilmeyen bir milletin fertleri olarak, bu konunun da son derece basit olduğunu düşünmek doğal tabii. BAŞKANIN BORÇ KALEMLERİ DE DAHİL Şirketleşme konusunda, Fenerbahçe ve Galatasaray’ın girişimleri olduğunu biliyoruz. Galatasaray, Avrupa’daki başarıları arkasında son derece kötü bir gelir tablosu ve bilanço saklarken; Fenerbahçe, gelir tablosuna olmasa da, bilançosunun pasiflerine başkanlara borç kalemini eklemek konusunda son derece yetkin. Fenerbahçe, “Ali Şen Başkan, Fenerbahçe Şampiyon” sloganını şirketleşmede de gerçekleştirme çabasındayken, kongre üyelerimiz buna onay vermeyince karizmatik başkanımız bizi bırakıp gitti. HALKA ARZIN FUTBOLA KATKISI... Galatasaray’ın da kısa vadeli sorunlara çözüm bulma konusunda bir girişimi oldu, Sportif A.Ş. diye bir şirket kurup buna gelir kaynaklarının bir kısmını devretme ve bu şirketin belli bir kısmını bir yabancı yatırımcı kuruluşa satma şeklinde. Tabii, bütün bunların yanısıra, ANAP destekli bir yardım organizasyonu da sözkonusu. Bugünkü yazımda, halka açılma ne demektir, şirketlere ve ortaklarına katkıları nelerdir, önümüzdeki duran örnekte, yani spor kulüplerinde ne gibi faydaları olabilir, bu konulardan bahsetmek istiyorum. En sonda söylemem gerekeni en başta söyleyeceğim : “Eğer kafalar değişmezse, halka açılmanın şirketlere en ufak faydası olmaz.” Halka açılma, bir kerelik bir fon yaratır, hissenizin belli kısmını ya halka ya da stratejik ortağa satarsınız, parayı alır borçları kapatırsınız. Bu satış iki türlüdür, para ya asıl ortağa kalır, ya da halka arz edilen şirket bünyesinde. Bundan sonra kötü yönetim devam ederse, şirket hisselerinizin hiçbir değeri kalmayabilir. KORİDORDA İNGİLİZCE ÖĞRENMEK Stratejik ortağa sattığınız takdirde, onun yönetimde hak sahibi olmasını kabul edeceksiniz demektir, kimse parayı verip, düdüğü başkasına çaldırmak istemez. Galatasaray hisselerine talip olan AIG grubunun amacı Galatasaray hisselerini alıp, şirketi belli bir seviyeye getirdikten sonra, şirket gelirleri ve karlılığına paralel piyasa değerinin artmasıyla kar elde etmektir. İkinci bir proje ise, yeni kurulacak stadın bir gayrımenkul yatırım ortaklığı projesi çerçevesinde hissedarlar aracılığıyla finansmanını sağlamaktır. Eğer, Galatasaray yönetimi kendi başına bu projeleri gerçekleştirip, gelirlerini ve karlılığını artırmayı başarabilse, bu hisselerin değer artışından doğacak karı kendisi elde etmek isteyecektir. Ancak Galatasaray’ın amacı, hem kısa vadeli finansal sorunları çözmek, hem de biz yapamıyoruz, siz düzeltin diyerek, klübe çeki düzen verilmesini sağlamaktır. Kurulacak şirketin başına Fatih Terim’in, namı diğer imparatorumuzun, geçirilmesine gelince, benim de naçizane görüşüm, nasıl futbol bir ilimse, şirket yönetimi de aynı şekildedir, koridorda İngilizce öğrenmeye pek benzemez. ŞEFFAFLIK VE VERGİ ÖDEMEK DE VAR Halka açılmanın iki türlüsünde de, şirkete sürekli bir gelir kaynağı yoktur, diyelim Sportif A.Ş.’nin büyük ortağı Galatasaray Klubü, ve hisselerin değeri giderek artıyor, bunun klube bir faydası olmaz, gelir ancak mevcut hisselerinin bir kısmını daha borsada, ya da yurtdışında satmaktan geçer. Asıl gelir kaynağı halka açılan şirketin karlı hale gelmesi sonucu onun temettü dağıtımı yoluyladır. Yani şirketin kar eder hale gelmesiyledir. Halka açık veya değil, bir şirket eğer iyi yönetiliyorsa, hem gelir kaynakları artıyor, hem kar ediyor, hem yatırım yapıyor ve faaliyetlerinin gelişerek devam etmesini sağlıyordur. Halka açılmanın artıları, uzun vadeli finansman sağlama, şeffaflığı ve denetimi artırmadan geçer. Elbetteki halka açılma olumlu ve gereklidir, ama tek başına herşeyin çözümü değildir. Üstelik halka açıldıktan sonra hem gelirlerinizi, hem de giderlerinizi tam olarak göstermek durumundasınızdır. Bu sayede devletimiz de futbolculardan biraz vergi alabilecektir. DÜNYADAN BAZI ÖRNEKLER Şirketleşmelerde dünyada başarılı ve başarısız olmuş birçok örnek mevcut. Biz en başarılı olan Manchester United örneğini ele alalım. Şirketin son üç yıllık gelir tablosu ve bilanço özeti aşağıdaki tabloda.

			Görüldüğü gibi şirket finansal performansını giderek artırıyor, neredeyse 200 milyon dolara varan gelirlerinin yaklaşık üçte biri maç gelirlerinden gelirken, dörtte biri televizyon yayın gelirlerinden, beşte biri ise forma satışları ve takımla ilgili diğer ürün satış gelirlerinden oluşuyor. Bizim takımlarımızın maç bileti satışlarından elde ettiği gelir yaklaşık yarım milyon dolar, o da Galatasaray bu sene İstanbul’da 27 maç yapmış, onun sonucunda. Bu alanda çok geriyiz. TV gelirleri ise 17-18 milyon dolar, eh idare eder, ama diğer gelirlerde de çok çok gerideyiz.

			Manchester United’ın piyasa değeri ise 1.5 milyar doların üstünde. Özellikle, bu yıl başından bu yana hisse senetleri yaklaşık iki katına yükselmiş durumda. Bunun da sebebi, klubün Internet ve mobil telefon alanıyla ilgili çeşitli girişimleri, sizin anlayacağınız, yeni ekonomiye girmiş olması. Dünyanın ikinci büyük GSM operatörü Vodafone-Airtouch kluple dört yıllık, 30 milyon pound değerinde bir anlaşma imzaladı. 3.1 MİLYAR DOLARIN SIRRI Ingiltere’de futbol şirketlerine olan ilgi bununla da sınırlı kalmıyor. NTL adlı bir İngiliz kablo TV kuruluşu Newcastle United’a 258 milyon dolar teklif yaparken, Granada adlı bir eğlence ve turizm şirketleri grubu da Liverpool’un yüzde 10 hissesine 34 milyon dolar ödedi. Bu hisselere ilginin sebebi ise belki de, İngiltere Premier Ligi’nin üç yıllık yayın haklarının satış ihalesinde ulaşılması beklenen 3.1 milyar dolarlık bedelde gizli. İyi yönetilen şirketler, gelirlerini çeşitlendiriyor, maliyetlerini kontrol ederek, isim haklarının değerini artırıyorlar. Yeni ekonominin tüm gereklerine uyuyor, medya, telekomünikasyon, internet alanında sponsorlar buluyor ve yeni yatırımlar yapıyorlar. Bizde ise, kulüp yöneticileri, çok başarılı olmuş futbol kulüplerini, finansal başarısızlıklarını aşabilmek için boyunlarına kadar siyasetin içerisine batıyorlar, milletvekillerini maça götürüp, parti grup toplantılarına katılıyor ve destek talep ediyorlar.

‘Bakkal hesabı’ bir futbol şirket değerlemesi - 7 Haziran 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 10:13 2000, Borsa, Fenerbahçe, Futbol, Galatasaray, Hisse Değerleme, NTVMSNBC No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/9864.asp

Güncelleme: 20:17 TS 10 Haz., 2000

‘Bakkal hesabı’ bir futbol şirket değerlemesi

Elimizdeki verilerle ne yazık ki bir değerleme yapmak mümkün değil. Ancak, ‘uluslararası analistler derneği tarafından kabul görmüş’ yönteme göre Galatasaray’ın değeri 74.5 milyon dolar.

Oğuz Büktel


7 Haziran— Spor kulüplerinin şirketleşmesi, G.Saray’ın şirketleşmeyi kabul etmesiyle birlikte yeniden gündemde. Gerçi bu şirketin nasıl bir şirket olacağı, aktif pasiflerinin neler olacağı faaliyet konusunun ne olacağı çok net değil.

Özellikle de G.Saray’ın rakamları ile ilgili rivayet muhtelif, Hıncal Uluç NTV 90 Dakika’da, 30-35 milyon dolarlık gelir, derken, Mehmet Cansun, “G.Saray’ın son 4 yılda kasasına giren miktarın 143 milyon dolar, giderlerin ise 178 milyon dolar olduğunu” açıkladı. Geçen hafta, “Futbol Kulüplerinin Halka Arzı : Sihirli Formül mü?” başlıklı yazımda konunun mekanizmasından bahsetmiştim. Ancak, eski bir analist olarak değerleme yönü benim daha çok ilgimi çekiyordu. TABLOLARIN RENGİNE DİKKAT Geçen akşam, NTVMSNBC’deki arkadaşlarımın da yardımıyla internetten futbol kulüplerinin raporlarının yer aldığı bir siteden güncel piyasa oranları ve bazı bilgilerini edindim. Bunlar üzerinden aşağıdaki güzel görünümlü tabloları hazırladım (renklere dikkatinizi çekerim). Amacım futbol odaklı bu şirketlerin piyasa oranlarıyla bizim kulüplerimizi karşılaştırmak ve G. Saray, ve gündemde olmamakla birlikte Fenerbahçe’nin olası halka arzları için bir taslak değer elde etmekti.

			Sizler ve kendi zevkim için çalıştım. Size bu çalışmanın bir özetini ve sonucunu anlatmak istiyorum. Önce şirketlerin işlem gördükleri borsalardaki piyasa değerlerini alarak işe başladım. Aynı zamanda şirketlerin cari varlıklarını, yani kısa vadeli para ve benzeri varlıkları, menkul kıymetleri, alacaklarını bu değerden çıkarıp, kısa vadeli borçlarını bunun üzerine ekleyerek girişimci değeri (enterprise value) denilen değeri buldum. Bu değer şirketi nakitleri ve kısa vadeli borçlarını tasfiye etseydik, bize maloluş değerini gösteren bir değer. Bu bize hepsini birbiriyle borçsuz harçsız kıyaslama olanağı veriyor. Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD) oranını kullanarak Özkaynak rakamını buldum. Bu da bize şirketin varlıklarının defter değerinden tasfiyesi ve borçlarının ödenmesi halinde elimizde kalacak miktarı gösteriyor.

			Daha sonra şirketlerin Fiyat Kazanç oranlarını kullanarak net kar rakamlarını, Fiyat Satışlar oranını kullanarak ise Satış rakamlarını buldum. Tüm şirketler için olmasa da üç İngiliz takımının FVAÖK (faiz- vergi-amortisman öncesi kar) marjlarını kullanarak FVAÖK değerlerini buldum. Bu değer özellikle zararda olan, yüksek amortisman ve faiz yükü nedeniyle kar açıklayamayan şirketlerin değerlemesi için kullanılabilecek bir değer. YENİ EKONOMİYİ YAKALADILAR Üç İngiliz, bir İtalyan ve bir Hollanda takımının rakamlarına göre, şirketler neredeyse yeni ekonominin rakamlarını yakalamış durumdalar. Özellikle Manchester United (MNU), 1.5 milyar dolar piyasa değeriyle 55 fiyat kazanç oranına ve 8.3 Fiyat Satışlar oranına sahip. Bunun da sebepleri geçen yazımda anlattığım gibi. * MNU dünyanın en başarılı futbol takımına sahip, * En başarılı şirket yönetimine sahip, * İngiliz Premier liginin yıllık yayın hakları 3.1 milyar dolara ihale edilmesi bekleniyor * Internet ve mobil telefon konusunda Vodafone’la 45 milyon dolarlık bir anlaşma yaptı gibi konular. Bütün bunlar şirketten beklentileri çok fazlalaştırıp, piyasa değerinin ve piyasa oranlarının yükselmesine yol açıyor. Sadece Manchester United’ın değerinin bu denli yükselmesi beş şirketin ortalama oranlarını da yükseltiyor. ORTALAMAYI DA ALDIM Bunun sonucunda bir yanlış değerleme olmaması amacıyla ortalama oranları hem beş şirket üzerinden, hem de MNU hariç diğer 4 şirket üzerinden hesapladım. Çıkan sonuçlar aşağıdaki tabloda veriliyor.

			2000 yılı İMKB oranlarına bakarsak, FK Oranı = 17.1, F/Satışlar Oranı = 2.0, F/FVAÖK = 12.1, PD/DD = 6.8, oranlarını görüyoruz. Bu da FK Oranı ve F/Satışlar Oranında İMKB’nin daha ucuz, PD/DD, ve F/FVAÖK oranlarında ise daha pahalı olduğunu gösteriyor. Ancak üç aşağı beş yukarı oranlar kullanılabilir durumda. Peki sorun ne. Sorun bizim şirketlerimizin rakamlarının olmaması. ELMALARLA ARMUTLAR MESELESİ Sorun elmalarla armutların birbirine karıştırılması. Şu ana kadar bir dernek statüsünde olup da, doğru dürüst defterlerinin bile tutulduğundan emin olmadığımız kulüplerin değerlemesi ise muhtemelen, G.Saray’ın kuracağı ve bazı haklarını devredeceği Sportif A.Ş. gibi şirketlerin tamamen sıfırdan yapacağı mali projeksiyonları üzerinden olacak. Bu şirkette, ne G.Saray’ın gayrımenkulleri, ne isim hakkının tam mülkiyeti, ne de futbol takımının mülkiyeti olacak. Bu varlıklar belli bir süre kiralanacak, ve bunların kullanım hakkının ayni sermaye sayıldığı şirket, projeksiyonları üzerinden değerlenecek. Elimizdeki verilerle ne yazıkki bir değerleme yapmak mümkün değil. EN GEÇERLİ YÖNTEM İşte burada analistlerin zaman zaman sığındığı ve‘uluslararası kayıtlı analistler derneği tarafından kabul görmüş, ve analistlerin yeni analistlere öğretirken hayatı üzerine yeminler ettirdikleri bir yöntem’ devreye giriyor: *Bakkal Hesabı* Şaka yapmıyorum, size beş dakikada şirket nasıl değerlenir, onu öğreteceğim. GALATASARAY’IN DEĞERİNİ HESAPLIYORUZ Varsayımlar: 30 milyon dolar yıllık satış geliri (TV yayın hakkı, ürün ve bilet satışları ve reklamlar), % 30 FVAÖ kar marjı = 9 milyon dolar, % 10 net kar marjı = 3 milyon dolar. Kiralanmış isim ve futbol takımı haklarının defter değeri olarak 30-40 milyon dolar (çok iyimser bir varsayım bence) tahmin ediyorum. Ulaşılacak şirket değerleri: Fiyat 1 = 25.7 FK Oranı x 3 milyon dolar net kar =75 milyon dolar. Fiyat 2 = 2.9 Fiyat / Satışlar Oranı x 30 milyon dolar satış = 87 milyon dolar. Fiyat 3 = 2.0 PD/DD Oranı x 35 milyon dolar defter değeri = 70 milyon dolar. Fiyat 4 = 7.3 F/FVAÖK Oranı x 9 milyon dolar FVAÖK = 66 milyon dolar. Fiyatların Ortalaması = 74.5 milyon dolar. Tam bakkal hesabı oldu değil mi? Sonuç : Ne kadar veri, o kadar analiz...

Futbol asla sadece futbol değildir - 12 Eylül 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 10:07 2000, Borsa, Fenerbahçe, Futbol, Galatasaray, NTVMSNBC No comments

Güncelleme: 13:15 TS 12 Eyl., 2000

Futbol asla sadece futbol değildir

Ekonomidir, rekabettir, calışma, güven, hırs, dayanışma, sevinç, hüzün, başarı, birliktelik ve birçok şeydir. Kısaca hayattır. Bu nedenle bu kadar ilgi toplamaktadır.

Oğuz Büktel’in açıklaması - 5 Temmuz 2000 - NTVMSNBC

Oguz Buktel 10:04 2000, NTVMSNBC No comments

CNBC-e - İlkbahar 2004 İlhan Kesici - Gözden Geçirme - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 14:27 2004, CNBC-e, TV, Video, Youtube No comments

CNBC-e 9 Nisan 2013 2013 'Faizde 50 bp indirim fiyatlanıyor' - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 14:24 2013, Burgan Portföy, CNBC-e, TV No comments

09.04.2013 10:46 TSİ - Berfu Güven

'Faizde 50 bp indirim fiyatlanıyor'

Geri Sayım'a konuk olan Burgan Portföy Yönetimi Genel Müdürü Oğuz Büktel'in yanı sıra
Finansbank - Trader Önder Türker ve ING Bank Başekonomisti Sengül Dağdeviren de telefon bağlantısıyla katıldılar.

CNBC-e 9 Nisan 2013 2013 - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 14:22 2013, Borsa, CNBC-e, TV No comments

09.04.2013 11:04 TSİ - Berfu Güven

BIST'te ilk hedef 90 bin

Burgan Portföy Yönetimi Genel Müdürü Oğuz Büktel'in konuk olduğu ve FinansInvest Yatırım Danışmanlığı Yönetmeni Serhan Yenigün ile A Yatırım Vadeli İşlemler Müdürü Nuri Sevgen'in de telefonla bağlandığı Geri Sayım'da BIST'e ilişkin yorumlar alınıyor.

CNBC-e 6 Kasım 2013 Oğuz Büktel

Oguz Buktel 14:20 2013, Borsa, Burgan Portföy, TV No comments

06.11.2013 11:40 TSİ

'Portföylerde banka hissesi bulunsun'

Burgan Portföy Yönetimi Genel Müdürü Oğuz Büktel, 'Yatırımcı ne yapsın?' sorusunu yanıtladı.

Yolu tıkayan kim? - 23 Ağustos 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:50 2000, Faiz, NTVMSNBC, Piyasa No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/25600.asp

Güncelleme: 13:15 TS 12 Eyl., 2000

Yolu tıkayan kim?

Türkiye’nin önü açık. Arabalar hızlı gidebiliyor, yol zaman zaman çukurlu da olsa dikkatli sürüşle hızlı gitmeye müsait. Yeter ki politikacılar sağda durup yolu tıkamasın.

Enflasyon: Asıl suçlu sivribiber değil taze fasulye!! - 4 Ağustos 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:43 2000, Enflasyon, NTVMSNBC No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/21859.asp

Güncelleme: 13:15 TS 12 Eyl., 2000

Enflasyon: Asıl suçlu sivribiber değil taze fasulye!!

Kur artışlarının baskı altında tutulduğu bir ortamda eğer çekirdek enflasyon kırılamazsa, kurların bant içerisinde oynayacağı ve serbest kalacağı dönemlerde, enflasyonist baskıların artması beklenebilir.

Oğuz Büktel

Carlo buraya, yumruk havaya - 10 Haziran 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:41 2000, IMF, NTVMSNBC, Tarım No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/10665.asp

Güncelleme: 16:02 TS 18 Haz., 2000

Carlo buraya, yumruk havaya

Sevindim, çünkü, sabit gelirli milyonlarca insanın fedakarlığına çiftçilerimiz de katılacak, belki zorunlu olarak, ama bu program başarılı olursa bundan en çok kazançlı çıkacak olanlar da sabit gelirliler, çiftçiler ve işçiler.

Oğuz Büktel

Enflasyon; kısa vadeli düşünenlere kısa ömürlü bir yazı - 3 Haziran 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:31 2000, Enflasyon, NTVMSNBC No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/9178.asp

Telekom’u kaça satacağız? 20 Mayıs 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:30 2000, Hisse Değerleme, NTVMSNBC, Özelleştirme, Telekom, Turkcell No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/6373.asp

Güncelleme: 20:17 TS 10 Haz., 2000

Telekom’u kaça satacağız?

20 milyon telefon abonesi, tüm telefon ve kablo altyapısı, 3.5 milyar dolar cirosu, 1 milyar doların üzerinde karı olan bir şirket ne kadar eder acaba? En az 18.5 milyar dolar...

Oğuz Büktel

20 Mayıs— Hayırlısıyla GSM’yi sattık, sıra Telekom’da. Konuyla yakından uzaktan ilgili herkesin bildiği gibi, bu aralar Türk Telekom’un yüzde 20 hissesinin satışıyla ilgili ilanlar yayınlanacak ve ekonomik istikrar programımızın gelir kalemlerinden önemli birinin daha hayata geçirilmesinde ilk adımı atacağız.

Peki, kaça satacağız, alan ortağın yönetime katılımı ne olacak, değerleme kriterleri ne olacak, içindeki GSM 1800’ü nasıl değerlendireceğiz, üstelik henüz parası ödenmemişken. BİR DEV NE KADAR EDER ACABA? İş Bankası - Telecom Italia konsorsiyumu, sadece bir lisans alımı için 3 milyar doları gözden çıkarmışken, 20 milyon telefon abonesi, 1 milyona yakın kablo TV abonesi, tüm telefon ve kablo altyapısı, 3.5 milyar dolar cirosu, 1 milyar doların üzerinde karı (tahmini rakamlar) olan bir şirket ne kadar eder acaba. Yoksa bütün bunların yanısıra asıl önemli olan mevcut yapı değil de, gelecekteki büyüme potansiyeli ve yeni ekonomide Türk Telekom’un oynayacağı rol mü? TURKCELL 20-25 MİLYAR DOLARSA Öte yandan önümüzdeki aylarda halka arz edilecek Turkcell’e yaklaşık 20-25 milyar dolar değer biçilirken, bizim Telekom’umuz bunun altında mı kalacak. Size bir süre önce Demir Yatırım Araştırma Bölümü’nün yazdığı bir rapordaki bazı tablolardan bahsetmek ve buna göre Türk Telekom’a biçilebilecek değer hakkında fikir cimnastiği yapmak istiyorum. Raporda ilgimi çeken ve özelleştirme değerine baz alınabilecek, en azından bir fikir yürütmemizi sağlayacak tablo ise şöyle:

		Tabloda, 1996-1998 yılları arasında özelleştirilmiş bulunan bazı gelişmekte olan ülkeler telekom şirketlerinin girişimci değerleri ve hat sayıları verilmekte. Girişimci değeri o şirketin satış bedelinden elindeki nakdin düşülmesi ve finansal borçlarının eklenmesiyle hesaplanıyor. Bu sayede şirketleri birbirleriyle daha sağlıklı bir şekilde kıyaslamak mümkün oluyor. Örneğin, aynı özelleştirme değerine sahip iki şirketin biri 1 milyar dolar daha fazla borçluysa, o şirkete ödenen girişimci değeri daha fazla oluyor, bu da şirketin borçsuz halinin diğerinden daha fazla olduğunu gösteriyor. ŞİRKETLERİ KARŞILAŞTIRALIM
	En ucuz özelleştirme Güney Kore’de, en pahalı özelleştirme ise Macaristan’da	Girişimci değerlerini hat sayılarına bölerek hesaplanan, tablonun son sütununda verilen değer sayesinde ise farklı büyüklüklerdeki (hat sayısı bazında) şirketleri birbirleriyle kıyaslayabileceğimiz bir rakam ortaya çıkıyor. Buna göre en ucuz özelleştirme Güney Kore’de, en pahalı özelleştirme ise Macaristan’da gerçekleştirilmiş. Tabii bu rakamlardaki farklılık, özelleştirme şartlarının farklı olmasından kaynaklanabilir. Şöyle ki, azınlık hissesi satışı ise çoğunluk hissesi satışı arasında, Ya da stratejik ortaklıkla, verimsiz bir KİT satışı arasında büyük farklılıklar olabilir. Ancak son satırda aldığımız ortalama rakam olan 995 dolar bize yine de iyi bir fikir verebilecek bir rakamdır. Buna göre biz eğer Telekom’u satacaksak, bu rakam civarında bir Girişimci değeri / Hat sayısı rakamını kullanabiliz Değerlendirmenin kriterini belirledikten sonra ikinci adıma, yani toplam değere geçelim. EN AZ 18.5 MİLYAR DOLAR
	Şirketin borçları çıkarıldıktan sonra kalacağı tahmin edilen değer ise 20.5 milyar dolar.	Elde ettiğimiz 995 dolarlık değeri Türk Telekom’un mevcut 20 milyon hat rakamı ile çarparsak, Türk Telekom’un girişimci değerini, yani nakit pozisyonu çıkarıldıktan sonraki değerini yaklaşık 19.9 milyar dolar olarak buluyoruz. Bu değere şirketin borçları çıkarıldıktan sonra kalacağı tahmin edilen (1999 sonu tahmini rakam) yaklaşık 600 milyon doların eklenmesi halinde ulaşılan değer ise 20.5 milyar dolar. Ancak hesaplamayı yaparken gözönüne almamız gereken bir faktör var, o da 995 dolarlık ortalama birim değerin, GSM’nin yaygınlaşması öncesi özelleştirilen şirket değerlerine göre hesaplanması. GSM’nin bu hızla yaygınlaşmasının telekom şirketlerinin değeri üzerinde olumsuz bir etki yaptığı varsayımını doğru kabul edersek, 20.5 milyar dolarlık bu rakamın biraz iskonto edilmesi gereği ortaya çıkıyor. Kullanılacak iskonto oranının yüzde 10 olması halinde ulaşılacak değer ise yaklaşık 18.5 milyar dolara denk gelmekte. YÜZDE 20’Sİ DE İYİ TUTAR Bu iskonto oranı artırılabilir de. Ancak bu rakam ya da biraz altındaki bir rakam bile fena durmuyor. Yüzde 20’si ise 3.7 milyar dolar, ülkemiz için oldukça iyi bir meblağ. Üstelik, bu değerin içerisinde kablo TV şebekesi, ve internet alanındaki çalışmalar katılmamış durumda.. Şimdi diyeceksiniz ki, bu ne biçim bir değerleme, her şey varsayımlar üzerine kuruluyor, eee zaten her şirketin tek ve kabul görmüş bir değeri olsa sermaye piyasasındaki hangi yatırımcı şirketlerin genel ekonomik performansı dışında para kazanabilirdi.

Tarımsal üretimin dayanılmaz hafifliği - 17 Haziran 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:27 2000, NTVMSNBC, Tarım No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/12007.asp

Güncelleme: 16:02 TS 12 Tem., 2000

Tarımsal üretimin dayanılmaz hafifliği

1997 yılında tarım sektörüne yapılan toplam transferin yüzde 85’ini tüketiciler doğrudan, kalan kısmını ise vergi veren namuslu, şerefli Türk vatandaşları adına devlet ödemiş.

Oğuz Büktel

17 Haziran— Tarımla başladık, devam edelim. Geçen hafta açıklanan tarım fiyatlarıyla birlikte, çiftçi kesimi temsilcileri haklı olarak isyan ettiler. Ancak, çoğu ekonomist gibi ben de, tarım sektörüne yapılan sübvansiyonların ekonominin sırtında ağır bir yük oluşturduğu (ne yazık ki) görüşümü devam ettiriyorum.

Bu haftaki yazımda biraz daha rakamsal ağırlıklı ve de gerçekten ağır bir yazı yazmayı düşündüm. Sağolsun internet ve ekonomi bürokrasisi, Devlet Planlama Teşkilatı DPT’nin sitesinde mevcut bir raporu baz alarak bir şeyler karalama fırsatı buldum. İlk tablomuz ve konu başlığımız, tarımın ekonomideki payı üzerine olacak. DPT raporuna göre, Tarımın GSYİH içindeki payı 1980 yılında yüzde 26 seviyesinde iken, 1997 yılında yüzde 14.5’e gerilemiş. Aynı dönemde büyüme rakamlarına bakıldığında, tarımın 17 yılda yüzde 23 büyümesine karşılık, tarım dışı sektörlerin büyümesi yüzde 155 olmuş. TARIMIN ÜRETİMDE PAYI DÜŞÜYOR Tarımın ihracattaki payı ise aynı dönemde, yüzde 57’den, yüzde 10.3’e düşmüş. Ancak 1997 yılında, Gıda Sanayii ihracatının (işlenmiş gıda) toplam ihracattaki yüzde 12 payını da katarsak, sektörün payı yüzde 22.3 düzeyinde. Tarım sektörünün, toplam üretimdeki payı hızla azalırken, tarım sektöründe istihdam edilenlerin toplam istihdama oranındaki düşüş çok daha yavaş gerçekleşmiş ve yüzde 62.5’den yüzde 42’ye inmiş

			Yine DPT raporundan aldığım diğer bir şık tablo ise tarıma yapılan transferlerle ilgili. Bu tablo daha da ilginç ve hepimizi yakından ilgilendiriyor. Çünkü bu tabloda tarıma yapılan transferlerin iki yönü mevcut : 1- Bütçe’den yapılan transferler : Tarıma yapılan sübvansiyonlar 2- Tüketicilerden transferler : Bu çok ilginç, bizim ekmeklik buğdaya ödediğimiz fiyatla, eğer bu ekmeği dünya fiyatlarıyla üretseydik ödeyeceğimiz fiyat arasındaki fark, doğrudan tüketicinin cebinden çıkıyor (enflasyona yansımasa helal olsun, daha çok verelim diyeceğim) 3- Bütçeye sağlanan kaynak : Bu biraz ters geliyor, şöyle bir örnekle açıklamak istiyorum. Devlet 10 milyarlık traktörün (gübre de olabilir) üzerine 5 milyar ithalat vergisi koyuyor, bunu ithal eden firma 15’e köylüye satarken, devlet bunun 8 milyarını kendisi ödüyor. Sonuç 8 milyar sübvansiyon, ama bunun 5 milyarlık kısmını mahsup ediyoruz, net üç milyar. Bu işlem netleştirme için yapılıyor.

			Tablodan anlaşılan şu, tarım sektörüne yapılan toplam transferin 1997 yılında yüzde 85’ini tüketiciler doğrudan, kalan kısmını ise vergi veren namuslu, şerefli Türk vatandaşları adına devlet ödemiş. Bu rakamların ekonomik büyüklük içerisindeki payı ise 1997’de ise yüzde 7.6 civarında. Tarımda fiili olarak destekleme alımı TMO, TEKEL ve Şeker Fabrikaları tarafından yapılıyor. Girdi sübvansiyonu olarak tanımlanan ve üretim aşamasında verilen destekler ise Gübre Sübvansiyonu, Süt Üretimini Teşvik Primi, Zirai İlaç Desteği ve Tohumluk ve Fidan Primi gibi alanlarda yapılıyor. Tarım sektörüne yapılan toplam aktarımların yıllara göre grafiği ise şöyle:

			Görüldüğü gibi kaynak 1998 yılında doruğa çıktıktan sonra, 1999’da biraz gerilemiş, bu yıl ise verilen fiyatla dolar bazında yüzde 20’ye yakın bir azalma tahmin ediliyor. 2000 yılı projeksiyonu şöyle :

			Sonuç olarak : Tarım sektörüne yapılan sübvansiyonlar ne yazık ki, iki türlü enflasyonist baskı yapmakta. Kaynak aktarımı sadece bütçeden değil, tüketiciden de olmakta, iki yoldan enflasyonla sonuçlanmakta. ÇİFTÇİNİN REEL GELİRİ AZALIYOR Aktarılan kaynağın çoğu çiftçilerin eline geçmediğinden, hem çiftçinin reel geliri azalıyor, hem de sübvansiyonlarla hedeflenen sonuçlara ulaşılamıyor. Tarımsal üretimin gerilemesi ve verimlilik artışı sağlanamaması sonucunda, bundan sonrası içinde bu sistemle bir yere gidilmesi ne yazık ki pek mümkün görünmüyor. Harcanan kaynak doğrudan gelir desteği, ya da verimlilik artışı gibi projelerde kullanılabilse, hem birim alana ve kişiye düşen üretim artabilir, hem de çiftçinin gelir düzeyi. Üstelik, enflasyon gibi ağır bir maliyetle karşılaşmadan...

Risk sermayesi... 2 Temmuz 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:24 2000, NTVMSNBC, Risk Sermayesi No comments

Güncelleme: 16:02 TS 12 Tem., 2000

Risk sermayesi...

Bu yazıda risk sermayesi alanında kavramların ne anlama geldiğini ve dünyada bu alanda son yıllarda kaydedilen gelişmeleri anlatmak istiyorum. Biliyorsunuz bu aralar yeni kurulan risk sermayesi şirketleri halka açılmayı planlıyorlar.

Oğuz Büktel


2 Temmuz— Son yıllarda finans dünyasında sıkça konuşulan bazı kavramlar var. “Venture Capital”, “Private Equity” gibi. Bu kavramlar çoğunlukla İngilizce halleriyle kullanılıyorlar ve gerçekten bu kavramlardan, ya da kavramların arkasındaki olgulardan yararlanacak bir çok kişi bunların ne anlama geldiğini detaylarıyla bilmiyor. Finansçıların çoğu bu kavramları ya da Türkçe karşılıklarını kullanırken bilinçli - bilinçsiz bir şekilde içlerini doldurmuyorlar.

Bu yazımda elimden geldiğince bu kavramların ne anlama geldiğini ve dünyada bu alanda son yıllarda kaydedilen gelişmeleri anlatmak istiyorum. Biliyorsunuz bu aralar bazı bankalar ve aracı kurumların önceliğinde kurulacak, ya da kurulan risk sermayesi şirketleri halka açılmayı planlıyorlar.
Venture Capital, ya da Türkçe anlamıyla risk sermayesi, gelişmekte olan ve belli ölçülerde riskli bir sektör veya iş alanında faaliyet gösteren, parlak ve geleceği olan fikirlere sahip ancak işini geliştirmek için yeterli sermayeye sahip olmayan girişimcilere sağlanan başlangıç sermayesi olarak tanımlanabilir.
İŞİN BABASI ROCKEFELLER
Risk sermayesinin babası ise, 1930’lu yıllarda ticari havacılık işinde büyük gelecek gören ve bu alandaki birkaç küçük girişimciye destek sağlayan Amerikalı ünlü işadamı L. Rockefeller. Rockefeller’in destek olduğu bir çok şirkette ilk olmanın faydalarını fazlasıyla gördüğü ve sahip olduğu servetin önemli bir kısmını da buna borçlu olduğu söyleniyor. Risk sermayesinin son yıllarda gösterdiği hızlı gelişim ise başları döndürüyor.
Sadece A.B.D.’de 1999 yılında risk sermayesi yoluyla sağlanan fon miktarı yüzde 150 artışla 48 milyar dolara ulaşmış durumda. Avrupa bu alanda henüz geriden gelmekte. Sağlanan fon miktarı yüzde 20 artarak 18 milyar dolara ulaşmış.
Parlak fikirlerin havada uçuştuğu Asya’da ise sağlanan risk sermayesi 6 milyar dolar düzeyinde. Global ekonominin rakamlarına bakıldığında sağlanan fonlar küçük gibi görünmekle birlikte, yeni kurulmakta olan küçük şirketlere yapıldığı ve gelişme potansiyellerinin ne kadar fazla olduğu düşünüldüğünde, rakamın önemi anlaşılabilir.

5 AŞAMALI SENARYO
Tabii, bu fonları en çok çeken şirketler ise günümüzün yine İngilizce moda deyişiyle “dot-com”, yani internet ve yeni ekonomi şirketleri . Son haftalarda hisseleri çalkalansa bile bu sektörlerin yatırımcılarının ne kadar para kazandığı da herkesin malumu. Risk sermayesi alanında yaşanan senaryo ise genellikle şu şekilde gerçekleşiyor:
1. Öncelikle melek yatırımcı -angel investor- diye nitelenen ve genelde zengin yatırımcılar (tüzel kişiler değil) yeni iş kuranları ve parlak fikirleri tohum parası -seed money diye tanımlanan başlangıç sermayesiyle destekliyorlar.
2. Fikir aşamasından uygulama alanına geçecek olan yeni şirket, ikincil sermayeye ihtiyaç duyuyor. Bu esnada devreye genelde risk sermayesi giriyor. Bu fonlara ise “early-stage capital” deniyor.
3. Artık faaliyete geçen şirket büyüme alanında daha fazla sermayeye ihtiyaç duyuyor. Bu aşamada ise büyüme sermayesi -expansion capital- devreye giriyor.
4. Bundan sonraki aşamada büyümeye devam eden şirket, ihtiyaç duyduğu net çalışma sermayesini ve yatırım ihtiyaçlarını, ya değişim sermayesi -replacement capital- yani ortak değişimi yoluyla ya da birincil halka arz -initial public offering- yoluyla sağlıyor.
5. Bu esnadan sonra risk sermayesini sağlayan “melek yatırımcı”, risk sermayesi sahibi yatırımlarının fikir sahibi de fikrinin karşılığını almaya başlıyorlar. Belli oranda bir riske ve fikre yatırım yapmanın sonucunda ya borsada sağlanan hızlı değer artışıyla net varlıklarını, “zenginliklerini” artırıyorlar, ya da hisselerini blok satış yoluyla satarak net bir kar elde ediyorlar.
Tabii adı üstünde risk sermayesinde yatırdığınız fonları kaybetme ihtimalinizde var. Buna da “writeoff” deniyor, yani defteri kapıyorsunuz. Bunu önlemek için ise risk sermayesini sağlayan, tüzel kişiliğe sahip fonlar ve yatırım bankaları, finansman modelleri ve detaylı bütçelerle gelişimi sürekli takip ediyorlar.
Yönetim kurullarında ve şirket içi yapılanmada söz sahibi oluyorlar. Çünkü girişimci olup fikri ileri sürenlerin kaybedecekleri sadece hayalleri var, risk sermayedarlarının ise paraları.

Sahibinden emsalsiz Grand Cherokee 1999 - 12 Eylül 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:23 1999, NTVMSNBC, Vergi No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/29757.asp

Güncelleme: 10:29 TS 29 Eyl., 2000

Sahibinden emsalsiz Grand Cherokee 1999

50 bin dolara alınan ciplerin sahipleri bile, ayda 100 milyon liralık benzin parasından kaçıyor. Belki bunlar çok azınlıkta, ancak geçen gün basına yansıyan istatistiklere göre, tüplü araçların sayısı 800 bine ulaşmış durumda.

Oğuz Büktel


12 Eylül— Siyah, makam arabası... 40.000 km, full aksesuar... Buzdolabı, 12’li CD çalar, “şipidaklı (Schiebedach!)”... Özel koruyucu tampon, yan basamak... V8-300 küsur beygir, DVD sistem... 50,000 $... LPG’li... Evet, LPG’li. Km’de sadece 25.000 TL yakıyor. Benzin parasını dert etmeyin. Ayda 2.000 km kullansanız, 100 milyon lira tasarrufunuz var. 3 sene kullansanız, acaip kardasınız, ayda 150 dolardan tamı tamına 5.400 $. Araba neredeyse bedavaya gelir... Son günlerin sıcak konusu LPG’nin araçlarda kullanımı. Mutfaklarda kullanımı nedeniyle yıllar boyu, akaryakıt ve benzeri petrol ürünlerinde uygulanan yüksek oranlı vergilerin, likit petrol gazı olarak adlandırılan LPG’de uygulanmaması ve ardından araçlara kullanımın giderek yaygınlaşması, sağlanan sübvansiyonların asıl amacından uzaklaşmasına neden oldu. 50 bin dolara alınan ciplerin sahipleri bile, ayda 100 milyon liralık benzin parasından kaçıyor. Belki bunlar çok azınlıkta, ancak geçen gün basına yansıyan istatistiklere göre, tüplü araçların sayısı 800 bine ulaşmış durumda. TAKSİ BAŞINA 60 MİLYON SÜBVANSİYON Bunların 170 bini ise ticari araçmış. Kaba bir hesap yapsak, 170 bin taksinin ayda 3.000 km (en az) yaptığını varsayabiliriz. Benzinle şehir içinde kilometre başına 70 bin lira yakan bir araç, tüple 30 bin lira yaksa, kazanç ayda (40.000 TL/km x 3.000 km=120,000,000 TL) eder. Evet, 120 milyon lira... Bunun yarısı (bu kadar değildir ya) verimlilik artışından olsa, 60 milyon lira taksi başına bizim cebimizden devlet sübvanse ediyor demektir. Bu da sırf ticari araçlarda (60 milyon TL x 170,000 araç) ayda 10.2 trilyon lira, yılda ise 122.4 trilyon lira demektir. Ticari araçlar ise taksimetre ücretlerini benzin fiyatlarına göre belirler, benzin fiyatları artıp da, taksimetre fiyatları düzenlenmediğinde eylem yapar, buna karşılık çoğu götürü usulde vergiye tabii olup, bir taksinin yıllık ödediği vergi, bir memurun aylık ödediği miktarı bile bulmaz. Gerçi taksi soförlerinin çoğunluğu aracı kiralar, ya da plakayı, paranın çoğunu taksi baronlarına verir, o da işin başka boyutu... Asıl vahim tablo ise diğer araçlarda ortaya çıkıyor. Yine medyada yer alan rakamlara göre 630 bin tüplü araç dolaşıyor. Bunların ayda 1.500 km yaptıklarını varsayalım. Aynı yönteme göre kilometre başına başına 40.000 TL x 1.500 km = 60.000.000 TL eder. Bunun yarısını devlet sübvanse ediyor olsun. VERGİ KAYBI YARIM MİLYAR DOLAR 30.000.000 TL x 630.000 araç = 18.9 trilyon TL ayda. Yıllık rakam ise, 226.8 trilyon lira. Genel toplam alırsak 800 bin aracın devlete vergi kaybı 350 trilyon, yani yarım milyar doların biraz üzerinde. Az rakam mı? Biz, millet olarak maalesef böyleyiz, kendimize yontmayı seviyoruz. Milyarlar kazanalım, ama vergi vermeyelim. Trafik polisi durdurur, suçumuz sabit, ’17 milyon lira yerine, 5 milyon verelim de kurtaralım’ın yolunu ararız. Ayda 300 milyon lira maaş alanın cebinde cep telefonu, işyerinden, evinden sürekli cep telefonuyla konuşur, ayda 80-100 milyon lira telefon faturası öder, yılda bir kere devlet 15 milyon lira vergi alınca basbas bağırır, başta medyadaki anlı şanlı isimler, ayda 15-50.000 dolar arası para kazananlar... PES DOĞRUSU... Bu ülke tarihinin en büyük felaketlerinden birini geçirmiş, tarihinin en önemli ve belki de son şansı olan bir ekonomik programı uyguluyor, milletçe fedakarlık etmemiz gerekiyor, en azından çocuklarımızın geleceği için, ama milyarlarca lira para kazanan, 50 milyon lira vergi veren işadamlarımız altlarında verdikleri yıllık verginin 100 katına denk gelen değerde ciplerle dolaşırken, sürekli cep telefonu vergisine itiraz, bir de üstüne üstlük devletin akaryakıttan alınan vergilerden de kaçma peşinde olunca, pes doğrusu demek kalıyor sadece... Tabii, LPG havayı daha az kirletiyor olabilir, destek sağlanabilir, ama bu bilimsel bir tartışma konusudur. Devletin uygulamanın başında önlem alması gerekirdi bu da doğru, ama geç de olsa alınacak bir önlemi desteklemek de hepimizin yararına olacaktır. Bu arada, hatırlıyor musunuz, serbest meslek sahiplerinin yıllık ödedikleri ortalama vergi kaç paraydı?..

USGAABS Endikatörü - 23 Eylül 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 12:22 2000, Borsa, NTVMSNBC, Yatırım Stratejisi No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/32362.asp

USGAABS Endikatörü

Yaklaşık 12 yıldır bu işin içerisindeyim, öğrendiğim en önemli şeylerden biri USGAABS adıyla tanımlanan ve artık Türkiye’de de kabul gören bir endikatördür.

Oğuz Büktel

23 Eylül— Sabrın sonu selamettir. Borsada kazanmaya mahkumsunuz, yeter ki, önce borsada oynama deyimini kullanmayın. Yaklaşık 12 yıldır bu işin içerisindeyim, öğrendiğim en önemli şeylerden biri USGAABS adıyla tanımlanan ve artık Türkiye’de de kabul gören bir endikatördür.

Teknik analize aşina olanlar bilirler, MACD, RSI, hareketli ortalamalar gibi çeşitli endikatörler, zaman zaman borsanın yönü konusunda uzmanlara ve yatırımcılara önemli sinyaller verirler. İşte USGAABS endikatörü de, genelde artık borsanın çıkış trendinin bittiğini gösteren ve küçük yatırımcıların büyük yatırımcıların ellerindeki hisse senetlerini almaya başlayacakları dönemin başında çok kuvvetli sinyaller veren ve mutlaka yakından takip edilmesi gereken önemli bir endikatör. İşin ilginç yanı bu endikatörden sinyal almak için bilgisayara bile ihtiyaç olmaması. Gerçi internet ve mobil telefon gibi yeni ekonominin önemli unsurları bu endikatörün kullanımını yaygınlaştırdılar son yıllarda, ama bilgisayara ihtiyacınız gerçekten yok. Yalnız, hatırlatmam gereken bir nokta var, o da bu endikatörün sinyallerini sadece konuyla ilgili profesyonellere vermesi. Şimdi endikatörün açılımını vermek istiyorum. USGAABS aşağıdaki kelimelerin baş harflerinden oluşan bir endikatör. (U) zun (S) üredir (G) örüşmediğiniz (A) rkadaşlarınızın (A) rayıpta (B) orsayı (S) orması Gerçi profesyoneller arasında farklı uygulamalar var, örneğin kaç arkadaşınızın aradığı konusunda. Ben tecrübelerime dayanarak şunu söyleyebilirim, bir asker arkadaşım, ya da liseden bir arkadaşımın araması halinde bir arkadaş yeterli. Eğer daha sık görüştüğüm arkadaşlar ise en az iki ya da üç arkadaşa ihtiyaç duyuyorum.

			Neyse şaka bir yana da, istatistiklere baktığımızda şunu görüyoruz. İMKB endeksi dolar bazında, Türkiye’nin büyüme hızını 4 kere katlamış durumda. 1986’da 75 milyar $ olan Türkiye’nin milli geliri, 2000’de 200 milyar $ olsun kabaca. Bu dönemde dolar bazındaki artış oranı yaklaşık %167. Aynı dönemde İMKB endeksi ise % 904 artmış durumda. Ki bu oran Nisan ayında % 1745 düzeyindeydi. Nerden bakarsanız bakın, hiç seçici olmayıp sadece endekse yatırım yapmış bir kişinin kazancı, Türkiye’nin milli gelir artış hızının 6 katı olmuş. Yüzde 904’lük artış, yıllık dolar bazında yüzde 17’lik bir ortalama artış oranına denk geliyor. Üstelik bu artış yüksek enflasyon ve reel faiz gibi, borsanın en büyük düşmanlarının hegemonyası altında yaşadığımız bir dönemde gerçekleşmiş durumda. Ayrıca, çok önemli olmasa da dağıtılan temettüler bu rakamın içinde yok. Son on yıllık dönemde sayısı giderek artan kurumsal yatırımcılar dediğimiz yatırım fonları gibi uzmanlar tarafından seçiciliğin profesyonelce yapıldığı yatırım araçlarına yatırım yapanların performansı bunun katkat üzerinde. Tabii burada toplam kazancın belli olması, profesyonellerin yönetimindeki fonların performansını artırıyor, bireysel hareket edenlerin kazancının azalması pahasına. Çıkan sonuç nedir : Dönemsel hareketlerden etkilenmeyin. Sermaye piyasalarına yatırımın uzun vadeli olması gerektiğini unutmayın. Profesyonellerden destek alın. Çabuk paniğe kapılmayın. Geçmiş trendleri izleyin ve ders çıkarın. Sadece kendinizi değil çocuklarınızı, yani geleceğinizi düşünün. Para kazanırsınız.

Opsiyonun büyüsü - 4 Ekim 2000 - NTVMSNBC - Oğuz Büktel

Oguz Buktel 11:26 2000, NTVMSNBC, Opsiyon, Türev No comments

http://arsiv.ntvmsnbc.com/news/34536.asp

Opsiyonun büyüsü

Türev piyasaları, gelişmiş finansal araçları kullanarak, yüksek getiri imkanı sağlıyor. Ancak risk oldukça fazla.

Oğuz Büktel

4 Ekim— Varsayalım, borsanın önümüzdeki altı aylık dönemde yukarı potansiyeli uzmanlar tarafından yüzde 174 olarak nitelendiriliyor. Buna karşın kayıp oranı yüzde 50’ye kadar varabilir. Yani 10 milyar liranız 5 milyara da inebilir, 27.4 milyara da çıkabilir. Bu iki olasılık yüzde 50-50.

Sizse uyanık (!) yatırımcısınız. 6 ay sonra için en az 9.3 milyar liranızın elinizde olması lazım, çünkü araba alacaksınız. Ama 27.4 milyar liranız olursa da son model bir araba alma fikri düşlerinizi süslüyor. Uzmanlar diyorlar ki, eğer 5 milyar lira kaybı göze alırsanız, fazladan 17.4 milyarda kazanabilirsiniz.
Ben ise size diyorum ki, ben 5 milyar lira değil, en fazla 700 milyon kayıpla, 17.2 milyar lira kazanç öneriyorum, ikisinin de oranı yüzde 50-50.
Hangisini tercih edersiniz?
Opsiyonun büyüsü (çok kısa bir özet)
Option, ve Future piyasaları türev piyasalar olarak adlandırılırlar. Bunun nedeni ise, bu tip finansal enstrümanların, belli bir aktifin spot borsa değeri üzerinden türetilmiş olmalarıdır.
Optionlar, hisse senetleri, borsa endeksleri, döviz kuru pariteleri, tarımsal ürünler, değerli madenler ve faiz future’ları üzerinden yapılır.
Standart hale getirilmiş opsiyon piyasaları 1973’de Chicago Board Options Exchange (CBOE) call opsiyonlarını kabul etmeye başladığı zaman başladı.
İki ana tür opsiyon var : (başka türlü sınıflandırmalar da var) Call ve put opsiyonları
Call option : Call opsiyonları, sahibine bir aktifi önceden belirlenmiş fiyattan satın alma hakkına denir. Bu fiyata exercise price ya da strike price, eksersiz fiyatıdenir. Örneğin, X firmasına ait 90 dolar eksersiz fiyatlı bir Temmuz ayı call opsiyon kontratı, X firmasının bir adet hisse senedini Temmuz ayına kadar herhangi bir tarihte 90 dolar fiyattan alma hakkını verir. Opsiyon sahibi bu opsiyonu kullanmak zorunda değildir. Ancak X firmasının hisse senedi fiyatı 90 doların üstüne çıkarsa, opsiyon sahibi tabii ki karlıdır ve opsiyonunu kullanabilir. Bu şekilde 90 dolara opsiyonunu kullanan kişi onu spot hisse senedi piyasasasında satarak karını realize edebilir. Eğer opsiyon süresinden önce kullanılmazsa, geçerliliğini yitirir. Tabii opsiyona sahip olmanın da bir bedeli vardır. Bunun da adı, premium, yani opsiyon primidir.
Put option : Put opsiyonları ise sahibine bir aktifi önceden belirlenmiş fiyattan satma alma hakkına denir. Önceki örnekteki rakamları kullanırsak, X firmasının hisse senedi fiyatı 90 doların altına düşerse, opsiyon sahibi kara geçer ve opsiyonunu kullanabilir. Bu şekilde kişi hisse senedini örneğin 75 dolardan spot hisse senedi piyasasasından satın alır, ve opsiyonunu kullanarak karını realize edebilir.

KALDIRAÇ ETKİSİ
Opsiyon piyasaları, belli bir prim karşılığında, çıkacağını ya da düşeceğini umduğunuz piyasalarda pozisyon almanızı sağlar. Peki örneğin artacağını düşündüğünüz bir piyasada neden hisse senedine değilde, call opsiyonuna yatırım yaparsınız. Bunun en önemli sebebi kaldıraç etkisi. Aşağıdaki örnekle bunu basite indirgeyip anlatmak istiyorum.
Örneğin 9,000 dolarınız var. X hisse senedi fiyatı ise 90 dolar.
A şıkkı : 100 hisse alırsanız, 90 dolar fiyattan, toplam 9,000 dolar. Fiyatlar 6 ay sonra 70 dolar olursa, 2,000 dolar zararınız var, ya da kayıp yüzde 22. 100 dolar olursa, 1,000 dolar ya da yüzde 11, 110 dolar olursa yüzde 22 kardasınız (Tablo 1 ve 2).
B şıkkı : 10 kontrat alırsınız, herbiri 100 hisse. Eksersiz fiyatı 85 dolar. Her call opsiyonu 9 dolar premium, 1,000 call opsiyonu 9,000 dolar. Hisse fiyatı 85 doların altında olursa tüm paranızı kaybedersiniz. Eğer hisse fiyatı 94 (85+9) dolar olursa, başabaştasınız. Getiri yüzde 0. Ancak 100 dolar olursa karınız 6,000 dolar ya da yüzde 67, 110 dolar olursa 16,000 dolar ya da yüzde 178 kara geçebilirsiniz (Tablo 1 ve 2). Yani tüm paranız gidebilir, ama tahmininiz tutarsa “turnayı gözünden vurdunuz”. Genelde ABD’de hisse senedi fiyatını etkileyecek çok önemli yasadışı bir bilgiye sahip olan kişiler (insider trading : içerden öğrenenlerin ticareti), call opsiyonlarını “leverage”, yani kaldıraç olarak kullanır ve sahip oldukların aktiflerle sınırlı olan kazanma şanslarını bu şekilde artırırlar.

Peki opsiyon bu tip spekülatif amaçların dışında, riske karşı hassasiyeti çok olan yatırımxılar tarafından riski azaltma da kullanılabilir mi?
Evet, opsiyonlar bunu da sağlıyor. Cevap, C şıkkı.
C şıkkı : Diyelim 100 call opsiyonu aldınız, 900 dolar, 85 dolar eksersiz fiyatı. Geriye kalan 8,100 dolar ile (ABD’de faizler düşük ya, 6 ay vadeli %6 faizli bir) bono aldık. Bunun altı ay sonundaki değeri ise 8,343 dolar. Call opsiyonunun değeri ise 0 dolarla, 2,500 dolar arasında değişmekte (hisse senedi 70-110 dolar aralığındayken). Bunun sonucunda maksimum zararımız yüzde 7 iken, karımız yüzde 20 ile sınırlı. Yani çok daha düşük zararı göze alırken, sanki tamamını hisse senedini yatırmış gibi kar elde etme şansını elde edebiliyoruz.

Evet, grafikte görüldüğü gibi B şıkkında görülen yüzde 100 call opsiyon yatırımı inanılmaz dar bir fiyat aralığında herşeyi kaybetme ya da çok kazanma şansı verirken, C şıkkı, yani yüzde 10 opsiyon yatırımcısı hem kaybetme şansını yüzde 7’yle sınırlıyor, hem de kazanma şansını hisse senedi fiyatı arttıkça yatırımcısına neredeyse hisse senedi kadar kazanma şansı veriyor.

30 Aralık 2013 Pazartesi

19 Aralık 2013 Perşembe

18 Aralık 2013 Çarşamba

14 Kasım 2013 Perşembe

'Faizde 50 bp indirim fiyatlanıyor'

BIST'te ilk hedef 90 bin

'Portföylerde banka hissesi bulunsun'

12 Kasım 2013 Salı

Görüntüleme

En Çok Okunanlar

Mecralar

Arşiv

Twitter

Kategoriler

Pages

Text Widget

Dergiler

Hakkımda

Takipçiler

Blog Arşivi

Blog'da ara

Find Us On Facebook

Yıllara Göre Yazılar

Gazeteler

Video Of Day

Pages - Menu

Sample Text